دیرگاهی ست که پرسشی من را به خود مشغول داشته است اینکه اگر هیتلر موفق به تسخیر جهان و فرمانروایی بر تمام ملل میشد و ما اکنون بازماندگان مردمان تحت سلطه ی او بودیم و در ادامه ی همان حکومت جهانی می زیستیم ، درباره ی هیتلر چگونه می اندیشیدیم؟
برای اینکه مقصود خود از طرح این سوال را آشکارتر سازم ، موضوع تشکیل ایالات متحده را به میان می آورم. همه میدانیم که آمریکا ، سرزمین سرخپوستها بوده است. اروپاییان متمدن و فرهنگ مدار با وحشیانه ترین رفتار و با به کار بستن کثیفترین ترفندها و نیرنگبازیها ، اقلیمی را که در مالکیت دیگران بوده است ، غصب میکنند. این سفید پوستان موبور مکار ، چنان خود را والا و سرخپوستان را حقیر میدانند که سخن دروغین و حیرت آوری را به میان می آورند که حتی تا امروز کسی ژرفنای آن را نیندیشیده است! آنها پیدا کردن سرزمینی ناشناخته توسط خویش را «کشف آمریکا» مینامند!!! نکته ی باریک در اینجاست که در آن سرزمین ، آدمیان بسیاری می زیسته اند و آن دیار خالی از سکنه و به دور از دسترس آدمی نبوده است که اروپاییان ادعای کشف آن را دارند. یعنی سرخپوستان و ساکنین اصلی آمریکا ، اصلاً آدم به حساب نمی آیند! اگر آنها از حقوق اولیه ی آدمیت برخوردار بودند ، باید اکنون بجای عبارت «کشف آمریکا» یا حداقل در کنار آن ، عبارت «غصب آمریکا» نیز در جوامع بشری رایج و مصطلح بود! هر چند که آمریکا نیز نامی ست که اروپاییان بر آن سرزمین تصرف شده نهاده اند!
در هر حال اینک بنای کاخ پر زرق و برق تمدن و تجدد و تمام مایه های جاه و جلال و افتخارات بشری بر پایه های زور و نیرنگ و غارت و آدمکشی استوار است! به راستی آمریکا (سرزمین فرصتهای طلایی) که نهایت آرزوی انسان مدرن است ، چگونه پدید آمده است و پیشینه ی آن چیست؟! چگونه است که آنهمه خون ریخته شده بر خاک آمریکا اصلاً به حساب نمی آید و هیچکس ذره ای به این مسئله نمی اندیشد اما خون ریخته شده بر خاک اروپا ، اینهمه عزیز و محترم است؟!! اروپاییان حتی آنگاه که خودشان به جان خودشان می افتند و دست به خون همدیگر می آلایند ، تمام عواطف و احساسات لطیف بشری انسانها جریحه دار میشود و آه و فغانهای از سر همدردی ، از سراسر جهان بپا می خیزد! اما اگر نسل سرخپوستان از روی زمین منقرض شود به گوشه ی قبای هیچ انسان دوستی بر نمی خورد!!!
آنگاه دم از عدالت هم می زنیم و نمیخواهیم باور کنیم که تک تک ما به فرادستی و فرودستی انسانها بطور ناخودآگاه اعتقاد داریم. پس این نکته را در نظر داشته باشید تا سخن را از چشم انداز دیگری بنگریم.
تفکر هیتلر بر مبنای نژاد باوری و ارتش سالاری و قدرت طلبی و اعمال خشونت استوار بود. اینکه او نژاد آریایی آلمانی را نژاد سرور می دانست ، به خودی خود قابل نکوهش نیست. چه فردوسی نیز درباره ی نژاد ایرانی چنین باوری داشت .
درباره ی قدرت طلبی باید به تفصیل سخن گفت که به زودی این کار را خواهم کرد. اما اکنون همین قدر میگویم که زندگی بر اساس خواست قدرت پیش میرود و هر کسی در هر مرتبه ای که باشد ، یک قدرت طلب است. هیتلر از قدرت سرشاری برخوردار بود. اراده ی استوار و کلام کوبنده ی او ملت آلمان را مسحور خود کرده بود. او در بین مردم کشور خویش ، پیشوایی محبوب و محترم بود. هایدگر ، فیلسوف بزرگ در پاسخ به آن کس که در نزد او از هیتلر انتقاد میکرد ، سخن شگفتی میگوید: «تنها به لحن قاطع و کوبنده و قدرتمند سخنان او گوش بسپار و به چیز دیگری نیندیش.»
مقایسه ی هیتلر با صدام و هم طراز دانستن این دو ، ساده انگاری ست! هیتلر یک دیکتاتور بزرگ و قدرتمند و اثرگذار در سرنوشت جهان بود. حتی اگر او را آدمی بد و پلید بدانیم ، از این حقیقت نمی توانیم چشم بپوشیم که دنیا به وجود کسانی چون او نیازمند است. چرا که تنها آنگاه می توان به خوبیهایی در حد کمال رسید که بدیهایی در حد کمال وجود داشته باشند. و بقول نیچه تنها در آن هنگام ، ابرانسان بر می خیزد که ابراژدهایانی برای آزمون قدرت او آماده ی پیکار باشند.
این تصوری باطل و نشان کوته فکری ست که ما بگوییم همه چیز باید به حد کمال خوب باشد و آسایش و رفاه همگانی برای همیشه متحقق شود! و به راستی این حقیقتی ست که صلح دراز ، مایه ی پستی و فساد نژاد میگردد و انسان را به موجودی میانمایه و افتاده حال و ضعیف و شکننده تبدیل میکند. تصور باطل «خوبی ابدی» به این می ماند که در یک هوای خوب آرزو کنیم که ای کاش همیشه آن هوا پایدار بماند. و پیداست که با بر آورده شدن چنین آرزوی ساده لوحانه ای چه ببار خواهد آمد.
خطای هیتلر در اعمال خشونتش نهفته بود. خطای او این بود که با خشونت محض و بی هیچ گذشتی پیش می رفت و برتری خود را در حذف بسیاری از انسانها می دید. وگرنه چه کس میتواند بگوید که کشورگشایی ، عملی ضدبشری و مردود است؟!! سرداران بزرگ تاریخ همه کشورگشا و فاتح بوده اند. اسکندر که اینهمه به خوبی از او یاد میکنند ، نیمی از جهان را به تصرف خود درآورد. اگر اسکندر را بیگانه و عملش را ملاک نمیدانید ، کوروش را چه میگویید؟! او نیز بخش بزرگی از جهان را فتح کرد.
اما این سرداران بزرگ هرگز کمر به قتل مردمان سرزمینهای تحت سیطره ی خویش نبستند و حتی در مورد کوروش میگویند که پس از تسخیر بابل ، با مردم به مهربانی رفتار کرد و اسرای یهود را که بخت نصر از فلسطین به آن شهر آورده بود آزاد کرد و اجازه داد که به فلسطین بازگردند و فرمانی صادر کرد تا معبد اورشلیم را که بخت نصر ویران کرده بود از خزانه ی پارس بسازند. کوروش به عقاید دینی ملل مغلوب احترام میگذاشت و شهرهای ویران را دوباره آباد میکرد و به عقل و تدبیر بیشتر از شمشیر متوسل میشد.
اما هیتلر سروری خود را در حذف یهودیان و اعمال خشونت و زور گویی مطلق می جست. او نژادهای بیگانه را خوار می شمرد. اما خوارداشت او از سر عشق نبود. او سراپا خشونت و دارای روحیه ی نظامی گری بود. نیچه حتی ناپلئون را که بر هیتلر بسی امتیاز و رجحان داشت ، بطور کامل یک ابرانسان نمی دانست. او آمیزه ای از گوته و ناپلئون را نهایت آرزوهای خود و تجلی گاه ابرانسان خواند. یعنی مجموعه ای از اوج قدرت نظامی و اوج قدرت فکری. به هر دوی اینها نیاز هست.
اما همواره باید این را در نظر داشت که آن کس میتواند خوب باشد که قادر به بدی باشد. این سخن ژرف نیچه را باید آویزه ی گوش کرد و آن را رویاروی هیتلر بر زبان آورد: (باور دارم که به بدیها همه توانایی ؛ هم از این روست که از تو نیکی چشم دارم) .
خوشحال میشوم دوستان این سئوال را در نظر گرفته و هم اندیشی در این خصوص داشته باشند.
